Было б толькі жаданне


Амаль філасофія

Нядаўна завіхалася на кухні. Радыёпрыёмнік быў настроены на адну з тых забаўляльных хваль, дзе круглыя суткі гучаць толькі песні і вясёлая балбатня дзіджэяў. У той час «дзіджэіла» маладая дзяўчына — віншавала слухачоў па іх жа заяўках. «Хачу павіншаваць Кацю Іванову з Мінска з юбілеем — першым месяцам сямейнага жыцця, — абвясціла яна. — Жадаю табе, Каця, стаць сапраўднай жанчынай! Не той, якая цягае дадому сумкі з магазінаў і прыбірае кватэру па суботах, а той, якой захапляюцца мужчыны і падаюць да яе ног»…

Памятаеце, як гаварыла Людка, гераіня актрысы Ірыны Мураўёвай, у фільме «Масква слязам не верыць»: «Ты ляпай, но ляпай уверенно — это и называется точка зрения…». Дык вось, на мой погляд, дзіджэй ляпнула не думаючы. А між тым якую псіхалагічную ўстаноўку яна дала маладым дзяўчатам і жанчынам… Маўляў, сапраўднай жанчыне не пра харчаванне сям’і і парадак у хаце трэба клапаціцца, а сябе любімую, песціць, вось тады і станеш настолькі прывабнай, што ўсе мужчыны будуць ніц валіцца перад табой. Дарэчы, сёння гэта вельмі распаўсюджаная сярод жанчын думка, амаль філасофія.

«Ды ўсе маладыя жанчыны такія — няўмехі і гультайкі, — скажа мне хтосьці. — Ці сябе ў такім узросце не памятаеце?» Чаму ж, памятаю… Няўмехай была. А вось гультайкай — не! І мае сяброўкі таксама. Тады было разуменне: маладой жанчыне трэба абавязкова умець гатаваць ежу і, наогул, гаспадарыць! І было жаданне навучыцца гэтаму. Бо ў той час па радыё не гаварылі лухту наконт таго, якая жанчына сапраўдная, а якая не.

Няправільная патэльня

Пажаніліся з мужам у дваццаць гадоў. На вяселлі госці жартавалі: «Дзеці жэняцца!». Тады мне гэта было дзіўна, сёння ўжо не. Праз кароткі час паехалі жыць у няблізкі свет, у чужыя людзі — у наш першы ваенны гарадок. Прыехалі, крыху абсталяваліся, малады муж-лейтэнант — на службу, маладая жонка — да пліты. А варыць-смажыць не ўмею — да вяселля толькі кніжкі ў руках і трымала. За адну з іх, «Кулінарыю», і схапілася. Адкрыла, пачала чытаць, а там што ні рэцэпт, то нейкія словы незразумелыя: «отбланшировать», «спассеровать», «поставить опару»… Што гэта азначае, не ведаю, а спытаць каго — сорамна. Вырашыла прыгатаваць на маю думку самае простае, бліны. Пайшла ў магазін, купіла патэльню. Пачытала ў кніжцы рэцэпт, старанна адмерыла патрэбныя прадукты, развяла вадкае цеста, адзін чарпак яго наліла на патэльню… На маю радасць, блін атрымаўся кругленькі, прыгожанькі. Узяла лапатку, каб перавярнуць на другі бок, а ён — не пераварочваецца! Я і так, і гэтак — ніяк! Прыгарэў! Зняла патэльню з агня, пашаравала, памыла, наліла цеста… Праз хвіліну — зноў блін не пераварочваецца! Так ніводнага не спякла і патэльню спаліла. Тут да мяне прыйшла яшчэ адна лейтэнанцкая жонка, такая ж маладая і «вопытная» гаспадыня, як і я. Выслухаўшы маю бяду, супакоіла: «Ты не тую патэльню купіла: трэба было браць з тоўстым дном, а ты купіла з тонкім. На гэткай усё прыгараць будзе». Адным словам, выкінула я патэльню на сметнік. Увечары прыйшоў дадому малады муж, і я яму паскардзілася, які няправільны посуд выпускае айчынная вытворчасць. Ён паверыў, перакусіў чым было.

Неўзабаве купіла новую патэльню, больш масіўную. Развяла цеста, наліла… Зноў блін прыгарэў! Адзін, другі, трэці!.. І гэта патэльня «няправільная» аказалася! І яе выкінула.

У трэцці раз купіла патэльню чыгунную. Але перш, чым апрабаваць яе, адважылася запытацца ў сталай суседкі, як яна бліны смажыць. «Ды ўсё вельмі проста, — з ахвотай адгукнулася тая. — Вазьмі тры шклянкі мукі, тры шклянкі вады, два-тры яйкі, крышку солі, раскалбаці ўсё, змаж патэльню алеем ці сальцам…» «Што-што, — кажу. — Чым змазаць?..» «Тлушчам якім-небудзь, інакш жа бліны прыгараць», — патлумачыла суседка. Божухна, а я ж цеста проста на сухое дно налівала! Дык вось у чым справа была…

Ох, і смачна ж я накарміла мужа ў той вечар! Еў бліны са сметанковым маслам і радаваўся, што жонцы нарэшце пашанцавала правільную патэльню купіць. Толькі праз гады я яму расказала праўду. Пасмяяліся. Цяпер гэтая гісторыя стала адной з нашых сямейных легенд.

Качанчык мой брыльянтавы

Неяк нечакана для сябе захапілася агародніцтвам. Вось ужо пра які занятак ніколі не марыла! Спачатку нават здзіўлялася: што гэта са мной — дзядоўскія сялянскія гены прачнуліся ці старасць прыйшла?.. Потым зразумела: ні тое і ні другое. Проста раней я ў бацькоўскую хату госцяй ехала, а цяпер, калі мамы ўжо няма, гаспадыняй прыйшлося стаць. Зямелька паклікала, як кажуць.

І вось, прызнаюся, кожныя выхадныя лячу, бы на крылах, да роднага дому і з радасцю праводжу іх на сваёй сядзібе: то кветкі новыя пасаджу, то градкі прапалю, то бурачкі прарэджу…

А ўжо якая радасць была, калі першая зеляніна пайшла — кроп, цыбулька, салат, калі першы качан капусты зрэзала, першыя клубніцы сабрала!.. Так і хочацца пахваліцца сваімі аграрнымі дасягненнямі. Але… не хвалюся. Бо скажаш каму, а ў адказ абавязкова пачуеш: «А ты падлічы, колькі патраціла грошай, каб даехаць да сваёй сядзібы, колькі прадуктаў праела за выхадныя і колькі часу змарнавала, праполваючы градкі. Твой качан капусты залаты па затратах акажацца! Таму разумней не градкі на дачы мець, а газончык».

Падлічвала: мой качанчык не залаты — брыльянтавы. Але, прызнацца, корпаючыся ў садзе ці агародзе, менш за ўсё думала пра тое, што на ўраджаі штосьці сэканомлю. Нават наогул не думала: была занята другім — атрымлівала задавальненне ад працы. А за задавальненні, як вядома, трэба плаціць, прычым дорага. Але ж што дорага, тое і смачна. Праўда?..

Цеплыня любімых рук

Перабіраючы дома шафу, знайшла сярод рэчаў фартух — маленькі, з паркалёвай таннай тканіны, проста сшыты: знізу — прамавугольнік, над ім — квадрат і чатыры матузкі: два зверху, каб завязваць фартух на шыі, і два пасярэдзіне па баках, каб завязваць за спінай. Калісьці дачка ў класе пятым сшыла гэты фартух на ўроках працы.

Задумалася, што рабіць з ім — выкінуць ці парваць на анучы? Шкада стала, бо памятаю, як дачка ганарылася сваім вырабам. А мо ўвечар сесці ды ўнучцы перашыць? Ат, яшчэ час на гэта траціць — танней будзе купіць новы! Сама сябе схапіла на думцы «танней будзе купіць…» Як я не люблю гэтыя словы! Бо колькі разоў чула іх, прычым сказаныя з насмешкай, нават з пагардай, насуперак.

Мы ж нездарма цэнім ўсё, што самі вырасцілі ці змайстравалі. Бо ў тыя рэчы, у тыя прадукты закладзены не толькі нашы праца і час, але і нашы радасць, любоў, цеплыня, надзея. Напрыклад, агурок ці якая ягадка — яны яшчэ толькі завязваюцца, а ты ўжо ведаеш, для каго яны растуць. І якая радасць потым пачаставаць і пабачыць, з якім смакам дарагія табе людзі ядуць тое, што ты вырасціла! Або калі нешта шыеш ці вяжаш, то робіш гэта звычайна для вельмі блізкага чалавека — маці, мужа, дачкі, сына, унучкі… І вельмі стараешся, каб яны парадаваліся новай сукенцы, світэру або шкарпэткам. І нават калі дзяўчынка шые на ўроках працы просты фартух з паркалю, то вельмі стараецца не толькі дзеля таго, каб дагадзіць настаўніцы і атрымаць высокую адзнаку, але і каб парадаваць маму ці бабулю.

Неяк я прачытала, што жонка аднаго вельмі знакамітага і ўплывовага чалавека ўсё жыццё цыравала яму бялізну, хаця яны, напэўна, маглі сабе дазволіць штодзень мяняць гэтую бялізну на новую. У артыкуле журналіст пасмейваўся над сквапнасцю і дробязнасцю шаноўнай дамы. А на маю думку, не з‑за сквапнасці яна рабіла гэта — проста вельмі любіла мужа, і ёй было ў вялікую радасць даглядаць за ім і за яго харчаваннем, вопраткай, бялізнай… І самой клапаціцца пра ўсё. Таму яна сама рэзала яму салаты, сама прасавала кашулі, сама цыравала бялізну. І ўкладала ў сваю працу ўсю цеплыню не толькі сваіх рук, але і сваёй душы. Можа, менавіта таму яны пражылі разам вельмі доўга і былі дружнай, шчаслівай парай.

Фартух я не выкінула, а паклала назад у шафу. Няхай ляжыць там як сямейная рэліквія, як памяць пра першую самастойную працу нашай дачкі, як рэч, якая і сёння захоўвае цеплыню яе дзіцячых рук.

…На маю думку, сапраўднай жанчынай можа кожная стаць. Было б толькі жаданне. І правільнае разуменне — у чым наша сапраўднасць.

Тамара Бунта