Чароўны свет казкі

Трапіць на выставу, прысвечаную казкам, што дзейнічае ў сталічным Дзяржаўным музеі гісторыі беларускай літаратуры, будзе карысна ўсім: і дарослым, і дзецям.

Казка фактычна ад самага нараджэння знаходзіцца побач з чалавекам. Спачатку яе чытае для малечы маці ці бабуля, потым, навучыўшыся чытаць, дзеці чытаюць іх самі. Стаўшы дарослымі, людзі на некаторы час забываюцца на казку, але потым вяртаюцца да яе зноў: каб расказаць сваім дзецям і ўнукам.

IMG_20190617_181025_HDR.jpg

Самыя першыя ўяўленні пра паняцці дабра і зла фарміруюцца праз казку. Дзякуючы казцы дзіця пазнае свет не толькі розумам, але і сэрцам. Вучыцца спачуваць, суперажываць.Упэўнена, кожны памятае казку, якую яму расказвалі ў раннім дзяцінстве.

Казкі — адзін са старажытных жанраў літаратуры, у якім адлюстраваліся этапы развіцця чалавецтва. Даследчыкі ўмоўна падзяляюць іх на групы: казкі пра жывёл, чарадзейныя казкі, сацыяльна-бытавыя. У казках пра жывёл героі надзяляюцца чалавечымі якасцямі, у іх высмейваюцца такія рысы, як няўдзячнасць, здрадніцтва, баязлівасць, фанабэрыстасць…Чарадзейныя казкі расказваюць пра герояў, якія, як правіла, надзеленыя звышмагчымасцямі. Гэта асілкі, якія могуць рукамі вырваць з каранямі дуб, закінуць у неба жалезную булаву, выпіць возера… У такіх казках дрэвы, рыбы, птушкі размаўляюць чалавечым голасам, адбываюцца неверагодныя пераўтварэнні. Сацыяльна-бытавыя казкі маюць больш позняе паходжанне. У іх высмейваюцца чалавечыя заганы і хібы. Гэтыя казкі не маюць канкрэтнага аўтара, іх складальнік — народ.

IMG_20190617_181406_HDR.jpg

У наш час існуюць таксама і аўтарскія казкі: Максіма Багдановіча, Якуба Коласа, Алеся Якімовіча, Максіма Танка, Уладзіміра Дубоўкі, Васіля Віткі, Уладзіміра Караткевіча, Генадзя Бураўкіна, сучасных аўтараў. З імі можна азнаёміцца тут, на вернісажы.

Выстава змястоўная і шматпланавая: тут і ілюстрацыі да казак, і непасрэдна самі кнігі, і архіўныя фотаздымкі, і… самі казачныя героі, увасобленыя ў матэрыял рукамі выдатнай майстрыхі Святланы Давыдзька-Цехановіч.

Працы добра вядомых у нашай краіне мастакоў-ілюстратараў Анатоля Волкава, Ірыны Лобан, Наталлі Паплаўскай — з фондаў Дзяржаўнага музея гісторыі беларускай літаратуры. Яны вельмі пазнавальныя, бо у кожнага майстра свой, адметны почырк.

Прадстаўлены таксама рэчы, што належалі вядомым беларускім пісьменнікам, якія пісалі і для дзяцей. Напрыклад, лялька-сувенір Стары, якая належала Васілю Вітку.

На фотаздымках можна пабачыць пісьменнікаў Алеся Якімовіча, Максіма Танка, Міхася Лынькова, Эдзі Агняцвет, Уладзіміра Дубоўку, Васіля Вітку, Сяргея Міхалкова…

Наведвальнікам выставы будзе цікава ўбачыць рэдкія кнігі, такія, як, напрыклад, кніга Аляксандра Серж-Путоўскага «Казкі і апавяданні беларусаў», выдадзеная ў 1926 годзе ў тады яшчэ Ленінградзе па замове Інбелкульта; даследаванне Л. Бараг «Беларуская казка», якое стала адразу бібліяграфічнай рэдкасцю.

Для вырабу лялек па матывах казак Святлана Вітальеўна Давыдзька-Цехановіч выкарыстоўвае розныя матэрыялы: лямец, тэкстыль, лён, паперу, паперклей. Наведвальнікі могуць пабачыць персанажаў з добра вядомых і любімых казак: «Залатая яблынька», «Бацькаў дар», «Залаты птах», «Піліпка-сынок», «Жаронцы», «Іван Світаннік», «Пакацігарошак», «Удовін сын», «Ганарыстая варона»…

Гасцей выставы можа чакаць сустрэча з улюбёнай у дзяцінстве кнігай, як з даўнім сябрам, з якім даўно не бачыліся. Так, прынамсі, здарылася і са мною. Завітайце на выставу «Чароўны казачны свет», каб здзейсніць падарожжа ў краіну цудаў і прыгод.

Галіна Баравіцкая, фота аўтара

«Новогодние чудеса в ДедМорозовске»
Что такое профессиональная гигиена полости рта?
Архив выпусков